ZİNCİR MİNCİR MARKET

Değerli okur,

Son birkaç gündür basın, medya ve sosyal medya mecralarında Rekabet Kurumunun beş zincir market ve bir tedarikçi hakkında fahiş fiyat(!) soruşturması ve serbest piyasa şartlarına aykırı hareketler nedeniyle vermiş olduğu idari para cezaları haberlerine hepiniz rastlamışsınızdır. Toplamda 2 milyar 700 milyon TL gibi bir rakkam.

Tabi oh iyi oldu diyen de olmuştur, bunun bize ne faydası olacak diyen de. Saygı duyarız. Bu yazının konusu ne zincir marketleri günah keçisi ilan etmek ne de pürü pak hale getirmektir. Ama bazı konuları da burada dile getirmemiz lazım. Zincir marketlerin bildiğimiz birkaç endişesi vardır.  Fiyatı ilk artıran olmamak, rakiplerinden daha pahalı olmamak, piyasanın en ucuzu olmak. Buna göre bir model oluştururlar ve rekabetçidir. Bunu rekabete aykırı bulup ceza kesmek Rekabet Kurumunun izah edeceği bir durumdur. Enflasyon için bir günah keçisi lazımsa o da bu cezalarla bulunmuş mudur ayrı bir konudur. Bu cezalar özellikle gıda da fahiş veya yüksek raf fiyatlarını önler mi?

Son üç ay içerisinde iki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) manşet enflasyon yerine çekirdek enflasyon oranının göz önüne alarak faiz indirimi yaptı. Bundan sonra büyükelçilerin açıklamaları ve verilen tepkinin piyasalar tarafından algılanışı ile döviz kurlarındaki yukarı yönlü hareketlenmesi, dünyada tedarik zincirlerindeki aksamalar, emtia fiyatlarının yukarı doğru gitmesi ve içeride oluşan fiyatlama davranışlarının değişmesi. Market raflarındaki gıda fiyatları ister fahiş ister yüksek diyelim sonuç!

Her alanda var da özellikle gıda fiyatlarındaki artışın önüne geçmek için zincir marketlere, tedarikçilere ceza kesmenin ötesinde bir yaklaşıma ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz. Tarladaki üretim sistematiğinden lojistik sıkıntılarına kadar her yerde sorun var ve bunu kabul etmekle başlayabiliriz! Mesela gübre fiyatlarındaki artışlar için bir şey yapılması gerekmiyor mu? Mazot fiyatları… Buğday ve arpa ithalatı yapıp aradaki farkı Toprak Mahsulleri Ofisine (TMO) görev zararı yazmak bizim sırtımıza yüklenen bir maliyet değil mi? İçeride üreteceksin ve üretene de hak (maliyet üstü) ettiği fiyatı ödeyeceksin. Yoksa Rekabet Kurumu seneye daha çok zincir markete ceza keser, olan da nihai tüketiciye olur. İdari bir karar olduğu için mahkemeye itiraz yolu açıktır ve ceza alan şirketlerin açıklamaları gelmeye başladı bir okumanızı da tavsiye ederiz. Bu işin kısaca üretim ve tedarik tarafı. Bir de hane halkının gelir tarafı var ki orası apayrı ele alınmalı.

Ekonomist Şenol Babuşcu şunu sormuş; Rekabet Kurumu fahiş fiyat nedeniyle 5 büyük markete ceza yazmış.

Fahiş fiyat varsa TÜİK’in açıkladığı yüzde 19.58 enflasyon oranı doğru mudur?

Eğer TÜİK’in açıkladığı enflasyon oranı doğru ise fahiş fiyat var mıdır?

Cevap vermek isteyen buyursun.

Bu kurul kararı için “mutfağı yangın yerine çeviren yüksek enflasyonun gerçek sorumlusu ekonomi yönetimi değil zincir marketlermiş “der ekonomist Uğur Emek. Bilmem siz ne dersiniz?

Son söz; “Sorumluluklarımızdan kaçınabiliriz, ama kaçınmanın sonuçlarından kaçamayız” J.C.Stamp.