TARIMI DESTEKLEMEK Mİ DEDİNİZ!

Değerli okur,

Tarımsal destek önemli. Bizde bu destekleme mevzuuna biraz yakından bakalım istedik. Bu desteklemelerin yasal bir dayanağı 5488 Sayılı Tarım Kanunu. Tarımsal desteklemelerin finansmanı başlığı altında aynen şöyle yazıyor; Tarımsal destekleme programlarının finansmanı, bütçe kaynaklarından ve dış kaynaklardan sağlanır. Bütçeden ayrılacak kaynak, gayrisafi millî hasılanın (GSMH) yüzde birinden az olamaz.  

2021 yılı GSMH ne kadar? 7 trilyon 209 milyar. Bunun yüzde biri düz hesap 72 milyar TL eder. 2022 yılı tarımsal desteklemesi ne kadar bütçede 29 milyar TL. Çiftçi, kanuna göre alacaklı gibi duruyor sanki!

Neyse biz rakamlara takılmayalım fazla. Destekleme diyoruz da destekleri merak etmiştim bakayım dedim sonrasında hangi desteği aradığımı unuttum. Fazla karışık gelmişti. Bunların icmallerinin bakanlığa gönderilişi, ne kadar ödeneceği bellidir de ne zaman ödeneceği Hazine Maliye Bakanlığının (HMB) para tahsisine bağlıdır. Tahminim HMB Tarım Bakanlığına bizde şu kadar para var buna uygun desteklemeyi ödeyelim diyor herhalde!

Destekleme dediğin illa para vermekle olmaz. Açıklayalım. Geçen yıl kuraklığın ürünlerdeki rekolteyi etkileyeceği kesin! Buğday hasadı başladı bakanlık Haziran ayında hasadın ortasında ithalatı tonu 262 dolardan yaptı. O günlerde dolar kuru 8 lira 73 kuruştu. İçeride ekmeklik buğdaya da 2 bin 250 TL/ton fiyatı verilmişti. Hasat devam ederken ithalat yapmak hangi destekleme ile kapatılabilir? İthalat ile üreticiyi ürününden para kazanmaktan ederseniz Mart 2022’de buğdayı 400 dolar üzeri fiyatla alım yaparsınız.

Desteğinizin olduğunu bilinmesi piyasayı stabil, ürünü eder değerine getirir. Örnek kuru incir. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) bir yıl piyasaya alıcı olarak girdi. Sonraki yıl eğer sorun olursa alım yaparım dedi. Bir kilo incir alımına gerek kalmadı çünkü piyasa ve aktörleri kendini buna göre ayarladı. İşte sana para ödemeden destek.

Buğday ve Aydın özelinde devam edelim. Geçen yıl TMO ne kadar buğday alımı yaptı bilmiyoruz. Stoklarımız yeterli açıklaması yaptı ve nerdeyse her ay buğday ithal etti. Olabilir. Bu yıl daha ilginç bir durum var ve en çok buğday ithalatı yaptığımız iki ülke savaş halinde. O halde her buğday tanesine ihtiyacımız olacak. Buğday fiyatını açıklamakta biraz hızlı davranmak lazım. Aydın’da buğday yeşil ot oluyor. Gerçi Aydın’ın toplam buğday üretimimizde esamesi okunmaz da dekar başı verimi Türkiye ortalamasının iki katı. Ve buğday eken fiyat açıklanmasını dört gözle bekliyor.

Bir fikir olarak; TMO şimdiden fiyatı ve bütün buğdayı alacağını sanayicinin de buğdayı kendisinden alacağını ilan edebilir. Buğdayda altı liralık fiyat gayet makul. Hem un ve kepek fiyatından enflasyonu hoplatmayalım, hem de üreticinin ürününü eder değer de alalım. İnce hesaplamaların yapılacağı bir zaman ve alan. Çünkü her buğday tanesi kadar her döviz tanesine de ihtiyaç duyuyoruz.  

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) yakınlarda ihracat ve turizm gelirinin yüzde 40’ını TCMB’na bozdurma mecburiyeti getirdi. Döviz havuzunda bir sıkıntı olduğu muhakkak. O halde gelen dövizi içeride tutmak, kolayca dışarı vermemek önemli.

Tarımsal üretimde ilginç fiyatlamaların olacağı bir yıl olacak gibi duruyor. Kazanan ülkemiz ve üreticimiz olur inşallah.

Küçük bir delik, koca bir gemiyi batırır. Benjamin Frenklin