İHRACAT ARTIYORDA KİLO BAŞI KAZANÇ DÜŞÜYOR!

HABER /DEĞERLENDİRME: SELİM ÖZYILMAZ

İhracatta en önemli konulardan biri ülkenin ihraç ettiği ürünlerin kilogram fiyatıdır. Bu sebeple ekonomistlerin dikkatle takip ettiği konuların başında gelir. Bu haber/ değerlendirmede kısaca ihracatta kilogram fiyatının ne anlama geldiğini kısaca ele almaya çalıştık.

Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2020’de Türkiye’nin ihracatı 169,5 milyar dolar oldu. İthalat ise  219,4 milyar dolar olarak kaydedildi. Verilere göre 2020’de dış ticaret açığı 49,9 milyar dolar. Verilere göre ihracat 2020’de bir önceki yıla göre yüzde 6,3 geriledi. Buna karşın ithalat 2020’de yüzde 4,3 artış kaydetti. Dış ticaret açığında ise artış yüzde 69,1 oldu.

Aylık olarak ihracat rekorları kırdığımızın Şubat 2021 ayı ihracat rakamları açıklandı!

Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) ye göre ihracatımız Şubat ayında, bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 9,6 oranında artarak 16 milyar 12 milyon dolar olarak gerçekleşti.  Aynı ayda ithalat ise bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,8 artışla 19 milyar 372 milyon dolar oldu.
Şubat ayında dış ticaret hacmi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,7 artarak 35 milyar 384 milyon dolar, ihracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 82,7 olarak gerçekleşti.

İHRACAT ARTTI KİLO BAŞI GELİR DÜŞTÜ

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ihracat rakamları yanı sıra 2020 yılı ihracat birim kilo fiyatlarını da açıkladı ve bu rakamlar Ekonomist  Özcan Kadığolu tarafından grafik haline getirildi. Kadığolu Sosyal Medya hesabından yaptığı bir paylaşımında “Tüm zamanların en yüksek ….. ayı ihracat rakamları gerçekleşti söyleminin benim için bir anlamı yok.

İhracat için anlamlı ifadeler

1)İhracatta tüm zamanların en yüksek kilogram fiyatına ulaştık,

2) İhracatta tüm zamanların en yüksek Yüksek Teknolojili ürün ihracatına ulaştık.

 Kadıoğlu bir yazısında” …ihracatımızın kg fiyat değerinde 2014 yılından beri 3’te 1 oranında fiyatlarda ciddi bir gerileme söz konusu. Daha fazla mal üretip, daha fazla çalışıp, daha fazla enerji ve hammadde tüketip daha az kazanıyoruz. Ülkelerin ekonomilerinin kas gücüne mi yoksa teknolojiye mi dayalı olduğunu görmek için; ihracat kg fiyatı en önemli göstergedir” görüşüne yer vermişti.(1) Ayrıca bazı ülkelerin ihracat kilogram rakamlarını da vermişti.

İhracat kilogram fiyatı (2019)

Japonya    :  3,86 $
Almanya  :  3,68 $
İtalya       :   3.21 $
G Kore    :   2,70 $
Polonya   :  1,87 $

Türkiye   :   1,01 $ (2020)

Bir başka ekonomist Erkin Şahinöz “  Adım başı ciro, çalışılan saat başına ciro, üretilen kilo başına ciro çağımızın göstergeleridir” paylaşımında bulundu.

Aşağıdaki tabloda da görüleceği gibi Türkiye’nin ihraç ettiği ürünlerin kilo fiyatları dolar bazında son altı yıldır düşüş kaydediyor. 2020yılında ihracatımızın kilo başı fiyatı 1 dolar sıfır (0) 1 sent. Verilen dış ticaret açığını kapatılması için kilo başı geliri dolar cinsinden artırmamız gerektiği de ortada. Bu nedenle Yüksek Teknolojili, Katma Değerli ürünler üzerine çalışmak gerekiyor.

ATSO Başkanı Davut Çetin 2018 yılında “”… Buna karşılık 1 kilogram bilgisayarı ortalama 600 dolardan, akıllı telefonların kilogramını 2 bin dolardan ithal ediyoruz. Bizim ürettiğimiz ve ihraç ettiğimiz elektrik ve elektronik eşyadan 1 ton ihraç edebilirsek, ancak 1 bilgisayar veya 1 akıllı telefonun ithal giderini karşılayabiliyoruz. İhracatımızda ilk dört faslı otomotiv, makine, elektrikli cihaz ve demir-çelik oluşturmaktadır. Petrolden sonraki başlıca ithalat kalemlerimiz de aynı kalemlerdir. Başka bir deyişle ara malı ithal edip, işlediğimiz için katma değerimiz düşük kalmaktadır. İşte bu nedenle sadece ihracat gelirimizin toplamına bakarak ihracatı değerlendirmek yetmemektedir. ‘Hangi ürünü üretirsek dünya pazarında talebi olur ve satabiliriz?’, ‘Hangi ürünün kilogram fiyatı daha çok döviz getirir?’ gibi konulara da ilgi duymamız gerekiyor. Bunu yalnızca sanayi ürünleri için değil, turizm gibi sektörlerde de ele almamız gerekiyor. Dünya üretim zincirindeki konumumuzu doğru tespit etmek ve başta eğitim sistemi olmak üzere tüm yapısal adımları bu hedef doğrultusunda atmamız büyük önem taşımaktadır” açıklamasını yapmıştı.(2)

SONUÇ:

Rakamlara bakarak ihracatın ithalatı karşılama oranları veya aylık ihracat rekorları kırılması bizim bunu gerçekleştirmek için sarf ettiğimiz çaba ile elde ettiğimiz gelir arasında doğru orantı olduğu anlamına gelmiyor. Türkiye ürettiği ve sattığı malları ileri teknoloji ve katma değer artışı olmadan satmaya devam ederse parasal olarak rekor kırmanın pek anlamı olmayacak. Geçen yıl ihraç ettiğimiz ürünleri, ithalatımızda değişme olmaksızın 1,50 veya hedeflenen 2, 2 buçuk  dolardan satmış olsak ne olurdu sorusuna verilecek cevap belki de yapmamız gereken işler ile almamız gereken mesafe arasındaki fark kadar olduğu  olabilir.

(1) https://haber.tobb.org.tr/ekonomikforum/

(2) https://www.utikad.org.tr/Detay/Sektor-Haberleri/