BERTAN BALÇIK; AYDIN’DA SULAMA SİSTEMLERİ ACİLEN YENİLENMELİ

Ulusal Pamuk Konseyi (UPK) Yönetim Kurulu Başkanı ve sanayici Betan Balçık ile kuraklık, pamuk fiyatları ve rekoltesi, pamuk üretiminin geleceği üzerine bir görüşme gerçekleştirdik.

KURAKLIK SADECE PAMUĞU DEĞİL BÜTÜN ÜRÜN DESENİNİ OLUMSUZ ETKİLİYOR

Bertan Balçık; UPK’nın görev alanı Türkiye genelinde 23 ilimiz. Tabi ben de Aydınlı olmam nedeniyle buraya olan ilgimiz biraz daha farklı biraz daha özel. Kuraklık bütün Türkiye’de var. Ama meteoroloji Genel Müdürlüğünün haritalarına bakarsanız Diyarbakır ile birlikte Aydın, Denizli, Muğla bölgesi gerçekten kuraklıktan en fazla etkilenen iller içerisinde. Tabi bu durum sadece pamuğu değil bütün ürün desenini olumsuz etkiliyor.

SUYU YOLDA HEBA EDİYORUZ!

Devlet Su İşlerinin (DSİ) bu güne kadar yaptığı birçok yatırım var. Ancak sulama sistemi anlamında hala daha 1970’li yılların sistemi ile üreticiler idare ediyor. Ki burada da su, barajların kaynağından Söke’ye ulaşana kadar –ki hat öyledir- Sarayköy’den itibaren yüzde 40’a yaklaşan buharlaşma etkisi var.  Bu da suyun aslında heba edildiğinin en büyük göstergesi.

AYDIN’DA PAMUK EKİM ALANLARI BU YIL AZALDI

Kuraklık aslında 2019 yılı başlangıcında kendini belli etmişti. Ancak o sene nedense ve devamındaki süreçte maalesef barajlardaki su sulama zamanının bitiminden sonra elektrik üretimi için de kullanıldı. Bu da suyun bir kısmının eksilmesine neden oldu. Devamında az yağış aldık. Üreticilerimiz bu durumu gayet iyi takip ettikleri için özellikle Aydın, Koçarlı, İncirliova ve Söke hattında buğday ekimine yöneldi ve devamında ayçiçeği ekildi. Sulama imkanlarının kısıtlı olması üreticilerin kendi kendine tedbir almasını beraberinde getirdi ve bence de iyi yaptı üretici. 

Bunun sonucu Aydın bölgesinde pamuk ekimi aşağı yukarı 100 bin dekar azaldı. Ama üretici kendini garantiye almış oldu. Gönül ister ki katma değerli ürün olan pamuk ekilsin ülkemiz daha çok kazansın ancak şartlar gereği böyle oldu. Söke bölgesinde 370-380 bin dekar ki Aydın’ın en büyük pamuk ekim havzasıdır ekilirken bu rakam 300 bin dekara civarına düştü. Aslında asıl fedakarlığı yapan bir yerde Sökeliler oldu. Sulama havzasının sonunda olması bunu gerektiriyordu ki bunu da Sökeli üreticiler yaptı.

SULAMA SİSTEMLERİMİZİN ACİLEN YENİLENMESİ GEREKİYOR

Sulama yatırımlarının planlanabilmesi için bir defa arazi toplulaştırma ve tesviye işleminin bütün Aydın Bölgesinde layıkı ile yapılıp bitirilmesi gerekiyor. Bununla birlikte Menderes havzasının, Menderes nehrinin ıslahı çalışmalarının sürekli olarak yapılaması gerekiyor ve bütçeye hatırı sayılır bir para koydurulup burada bütün Aydın, Denizli, Muğla milletvekillerimize çok büyük görev düşüyor. Bu sulama sistemlerimizin yenilenmesi gerekiyor. Bunun ivedilikle, en hızlı şekilde ki doğru planlama ve bütçeleme ile 4-5 yıl içerisinde bitirileceğini, başarılabileceğine düşünüyorum, inanıyorum. Bütün milletvekillerimizin Aydın’a ve Türkiye tarımına yapacakları en büyük iyilik en büyük proje olacaktır. Sulama projesi şu anda iklim değişikliği ile birlikte en hayati konulardan birisi. Sulama sistemlerinin yenilenmesi ile ilgili projelerimizin var olduğunu biliyoruz. Ancak bütçelemede sıkıntılar olduğunu, bu sebeple projelerin ivmelenemediğini düşünüyoruz. Milletvekillerimizin özellikle iktidar partisi milletvekillerimizin bu konuda daha fazla gayret göstermesi gerekiyor ki Aydın daha zengin bir hale gelsin, ülkemiz daha fazla kazansın.

TÜRKİYE’NİN PAMUK ÜRETİM AÇIĞINI KAPATACAK BÖLGE GAP BÖLGESİ

Türkiye’nin uzun yıllar pamuk üretim ortalaması 700-750 bin ton civarında. Bunu 1 veya 1 milyon 250 bin tona çıkarmak mümkün. Burada en önemli havzalar GAP bölgesinde sulama yatırımı bekleyen yani hala sulamaya açılmamış olan yerler. Bunlarında ivedilikle bitirilmesi gerekiyor. Çünkü GAP bölgesinde baraj yatırımları bitti. Şimdi sulama yatırımlarının bitirilmesi gerekiyor. Türkiye’nin pamuk üretimi açığını kapatacak olan bölge GAP bölgesi.

BAKANLIK PAMUKDA 3 YILLIK DESTEKLEME MODELİ AÇIKLAMALI

Bununla birlikte geleneksel olarak en fazla pamuk üretimi yapan Ege Bölgesi ve Çukurova Bölgesinin de başka ürünlere kaptırdığı alanları tekrar pamuğa kazandırmak için Bakanlığın en az 3 yıllık bir destekleme modeli açıklaması gerekiyor. Bakın Ak Parti Hükumetleri zamanında pamuğa verilen dolar bazında pamuk primi ortalama 25 sent. Bugünkü dolar kur  ile 2 lira 10 kuruş. 2020 yılı ürününe açıklanan destek ne kadar? 1lira on kuruş. Yani Ak Parti Hükumetleri pamuğu iyi bir seviyede desteklerken bir anda dolar bazında dolar diyorum kimse yanlış anlamasın tabii ki bizim para birimimiz üzerinden hesap yapılacak ancak pamuk bir emtia ve pamuk dediğinizde tekstil dediğinizde her şey dolar üzerinden hesap ediliyor. Böyle baktığınızda biz kiloda 25 sentten 12-13 sentlere düştük! Bunu üretici görüyor ve üretimden uzaklaşıyor. Destekleme modelinin daha aktif hale getirilmesi lazım. Burada da tabii ki prim miktarı çok önemli. Ancak bununla birlikte bazı doğrudan teşvik ve ödemelerle devreye girmesi lazım ki biz Avrupa Birliğinin bazı modellerini örnek almaya çalışıyoruz. Burada mazot, gübre desteği zaten veriliyor. Şimdi orga mineral gübre kullanan üreticilere de desteklemede bir artı artış yapıldı. Bununla birlikte bize göre en önemli konulardan biri hasat ve zirai mücadele. Burada da mutlaka bir model çerçevesinde üreticilere bir ödeme yapılaması, pamuk üretimini bir milyon tona yükseltecektir buna inanıyoruz. Söylediklerimin hayta geçirilmesi gerekiyor bunun için.

BU YIL PAMUK REKOLTESİNDE BİR MİKTAR DÜŞÜŞ BEKLİYORUZ

Her ne kadar kuraklığın olağan üstü etkisi Aydın bölgesinde yaşansa da Aydın Valiliğinin Mart ayında yaptığı sulama planlaması doğru olarak uygulandı. Sadece Söke kısmında 6 günlük bir gecikme oldu. Bunun verim anlamında bazı eksiklikleri olacak. Ama zararlı konusunda geçtiğimiz yıllara oranla yüzde 50 daha az bir popülasyon olduğu içinde oradan maliyette bir dengelenme söz konusu. Fiyatlarda geçen sene sezondan itibaren şu ana kadar yükselme trendini devam ettirdiği için 400-450 kilo da kalsa bile para kazandıracak gibi gözüküyor. Yaşadığımız enflasyon ortamı sadece çiftçiler için değil Türkiye’de herkes için gayet olumsun yaşam şatları bize getiriyor. Üreticilerin özellikle gübre ve mazotta olumsuz etkilendiğini biliyoruz. Bu sene geçen senden bira daha az rekolte bekliyoruz. Geçen sene 460-465 dekar başı olan kütlü pamuk rekoltesini bu yıl bunun 420-430 bandında gerçekleşmesini bekliyoruz. Sulama imkanlarına bağlı olarak Aydın olarak söylüyorum dekarda 500 alan da olacak 400’de kalan da olacak.

LOJİSTİK SORUNLAR İÇERİDEKİ PAMUĞA TALEBİ ARTIRIR!

Fiyat olarak önümüzdeki hasat döneminde üreticimizin çok fazla paniklemeden eğer imkan varsa biraz daha sabırla bekleyerek ürününü fiyatlandırmasını tavsiye ediyoruz.  Çünkü üretim yetersizliğinden ithalata ihtiyacımız olsa da üreticimizin hasat periyodunda elinde dünyadaki lojistik sorunlardan kaynaklanan bir avantaj var. Bu pamuk ithalatına da yansır ve ithalat gecikebilir. Bunun da içerideki pamuğa olan talebi arttıracağı ve fiyata yansıyacağı şeklinde söyleyebilirim. Kaldı ki şu anda lif pamukta yurt içi fiyatı yurt dışına nazaran biraz daha yüksek.  O sebeple üreticimiz biraz sabır ve gelişmeleri takip ederek ürününü en iyi fiyat ile satmasını tavsiye ediyoruz.

YÖRESEL HABER SERVİSİ